ÆVINTÝRI Í FJÖRUFERÐ

Á Ströndum gefa menn sér oft góðan tíma til að skoða sig um í fjörunni. Gönguferð um rekafjöru er nefnilega ævintýri út af fyrir sig. Á víð og dreif liggja rekadrumbar af ýmsum stærðum og gerðum og auðvelt er að finna upp allskyns skrítna og skemmtilega leiki fyrir alla fjölskylduna. 

Hver hefur ekki gaman af að fleyta kerlingar, fara í þrautakóng á rekanum eða eltingaleik við öldurnar, skrifa í sandinn, byggja sandkastala, tína skeljar eða fara í þönglastríð og berjast með þöngulhausunum. Fjöruferð getur gert daginn ógleymanlegan fyrir alla fjölskylduna.

   
Furður í fjörunni

Í fjörunni má finna allrahanda dót alls staðar að úr heiminum - næfur, korka og netakúlur í bland við fjölbreyttustu gersemar. Að vísu eru margir hlutirnir orðnir lúnir og sundurlausir eða jafnvel svo gott sem ónýtir eftir að velkjast í sjónum. Innan um eru þó gripir sem eru vel brúklegir og eiga eftir að þjóna hlutverki sínu í mörg ár eftir að hafa verið fundnir í fjöru. 

Það er ákveðin dulúð yfir dótinu í fjörunni, enginn veit hvaðan það kemur, hver saga þess er eða hver fyrri eigandinn var. Skór sem finnst í fjörunni gæti hæglega verið af fæti kóngs eða keisara. 

Börnin geta jafnvel fundið heilu innréttingarnar í búið sitt í fjörunni, eldhúsdót og stofustáss sem er hreint ekki á hverju strái. Ef maður er verulega heppinn getur maður meira að segja fundið flöskuskeyti, en ef það tekst ekki verða maður bara að senda eitt sjálfur. Það er þolinmæðisverk að bíða eftir svari við flöskuskeyti. Stundum kemur það aldrei, en það kemur líka fyrir að skeytið finnst fljótlega.  

Þegar ísbirnir elta mann ...

Í fjöruferð á Ströndum gæti maður reyndar átt það á hættu að rekast á ísbjörn. Til þess þarf að vísu hafís, röð af tilviljunum og gríðarlega óheppni. Til að vera vel undirbúinn hættunni sem stafar af ísbjörnum þurfa menn að kunna fjöruhlaup, sem er krefjandi og erfið íþrótt sem Strandamenn eru býsna lunknir í. Fjöruhlaupið felst í að stikla á hafísjökum og hlaupa sem allra hraðast um stórgrýti og þarabreiður. 

Annað heillaráð, sem öllum börnum á Ströndum er ungum kennt, er að vera í úthverfum fingravettlingum þegar hafís liggur við landið. Þegar ísbjörninn kemur æðandi á maður að fara úr einum vettling, fleygja honum í slóðina og hlaupa síðan burt sem fætur toga. Sest þá ísbjörninn undantekningarlaust niður og snýr öllum þumlunum við, áður en hann heldur áfram að elta mann. Síðan gerir maður það sama með hinn vettlinginn og sleppur í skjól.

Það eru að vísu hverfandi líkur á að menn þurfi að grípa til slíkra ráða nú á dögum, enda er langt síðan ísbirnir hafa gengið á land á Ströndum. Líklega ekki frá því á fjórða áratugnum þegar einn slíkur bankaði upp á hjá heimilisfólki í Drangavík. Meiri líkur eru á að rekast á nýrekið tundurdufl – þá er vitlegast að hringja í Landhelgisgæsluna í einum logandi hvelli.

  
Smádýrin í fjörunni

Auk alls þess sem rekur á fjörur á Ströndum eru mörg furðuverk náttúrunnar falin í fjörunni. Kræklingar, kuðungar, ígulker, bein úr fiskum og fuglum, alls kyns steinar sem eru mótaðir af briminu og þang, þari og þönglar eru meðal þess sem þar er að finna. Sumt af skelfiskunum er meira að segja hægt að borða og finnst mörgum kræklingar til dæmis vera herramannsmatur.

Smádýrin eru á hverju strái, heimili marflónna er undir steinunum í fjöruborðinu og fjörumaurinn skríður um grjót og klappir efst í fjörunni. Óvitlaust er að hafa stækkunargler með í för til að skoða slíka furðugripi. Baneitraðar marglyttur, krossfiskar og krabbar eru líka fastagestir í fjörunni. 

Ekki má gleyma öllum skeljunum sem hafa verið vinsæl leikföng íslenskra barna í gegnum árin. Það eru óteljandi tegundir af skeljum í íslenskum fjörum, skeljar sem koma sér einmitt mjög vel fyrir þá sem vilja koma sér upp bústofni til að leika með löngum stundum.

  
Raftar og rekadrumbar

Rekaviðurinn setur svip á fjörurnar á Ströndum og hefur löngum verið talinn búbót og hlunnindi. Rekadrumbarnir berast alla leið frá ströndum Síberíu og eru óratíma að veltast um í sjónum áður en þeim skolar á land. Þá er viðurinn orðinn gegnsýrður af salti sjávar og hefur fengið náttúrulega vörn gegn fúa. Því er hann oft góður smíðaviður. Til eru íbúðarhús á Ströndum sem eru nær eingöngu smíðuð úr rekaviði og útihús, bátar, leiktæki, girðingarstaurar og margvíslegir nytjahlutir eru líka oft úr þessum efniviði.

Rekaspýtur eru til í öllum stærðum og gerðum. Mest rekur af litlu spýtunum en eigendum rekajarða finnst mestur fengur að stórum rauðaviðardrumbum, þá sjaldan að þeir láta sjá sig. Það kalla Strandamenn eggskurmavið.

  
Fuglinn í fjörunni

Óteljandi fuglar eiga heimili við fjöruna, liggja þar á eggjum, ala upp ungana og afla sér fæðu. Fuglalífið er ákaflega mismunandi eftir því hverrar gerðar fjaran er – hvort hún einkennist af klettum, klöppum, hnullungum, möl, sandi eða leirum.

Það má ganga að því vísu að hægt er að finna hreiður, egg eða unga við fjöruna yfir sumartímann. Það er ekki síst gaman fyrir yngri kynslóðina að kynnast náttúrunni með því að skoða fjörufuglana og finna hreiður. 

Það er líka mikill munur á hegðun fuglanna. Kríurnar verja eggin sín og ungana eins og herforingjar og sýna ótrúlegar fluglistir, æðarkollurnar liggja rólegar á hreiðrunum, tjaldurinn verpir beint í mölina og skrækir eins og hann eigi lífið að leysa ef óboðinn gestur nálgast, teisturnar eiga heimili sitt inn á milli rekaviðardrumbanna og sendlingarnir eru í stöðugri ætisleit. Allir þessir furðufuglar gera fjöruferðina fróðlega og skemmtilega í senn.

   
Allir í fjöruferð

Fjörurnar eru fullar af lífi. Þar gerist á hverjum degi ótal margt sem vekur athygli þeirra sem njóta þess að fylgjast með. Fjaran er síbreytileg og þar er bæði gott að njóta útivistar og skoða náttúruna. Eins er hægt að finna og rannsaka ýmsa merkilega hluti sem borist hafa að landi. 

Það er nefnilega svo skemmtilegt að hlutir sem tæpast þykja athyglisverðir í öðru umhverfi verða stundum stórmerkilegir í fjörunni. Stakur gúmmískór sem rekið hefur á land er ekki endilega rusl. Það fer allt eftir því hvernig á hann er litið. Strandamenn hafa lært að líta á slíkar gersemar sem ævintýri.

» maí 2003
Arnar S. Jónsson og Jón Jónsson

Hefur þú heimsótt Strandir nýlega?

Vefur: SÖGUSMIÐJAN
© 2003