HÚra­sbˇkasafn Strandasřslu

Bˇkaormur

Grunnskˇlanum ß HˇlmavÝk, Skˇlabraut 20
Bˇkav÷r­ur: KristÝn Sigurrˇs Einarsdˇttir
SÝmi: 451-3256
Netfang: bokasafn@holmavik.is

OpnunartÝmi:
 10:00-13:30 ß skˇlatÝma og 19:30-20:30 ß ■ri­judagskv÷ldum.

 
A­alsÝ­a

Tilkynningar

Bˇka- og ljˇ­akv÷ld

Safnkosturinn

Saga bˇkasafnsins

Handskrifu­ sveitabl÷­ 

Ef ■i­ hafi­ ßbendingar sendi­ ■ß bˇkaver­inum pˇst: bokasafn@holmavik.is 
 

Handskrifu­ sveitabl÷­ ß Str÷ndum - innlegg Ý hÚra­ss÷guna

Um tÝma, fyrir og eftir aldamˇtin 1900, einkenndi ˙tgßfa ß handskrifu­um bl÷­um menningarlÝf ß Str÷ndum eins og Ý ÷­rum hÚru­um landsins. Ůessi bl÷­ voru sum hver gefin ˙t af einstaklingum og ÷nnur af fÚl÷gum. ═ ■eim er bŠ­i skßldskapur, greinar og frÚttir og sumt af ■essu efni er merkilegt fyrir s÷gu hÚra­sins. Mest af efninu er ■ˇ rÚttara a­ lÝta ß sem ritŠfingar og ■essi vettvangur hefur greinilega veri­ mikilvŠgur skˇli fyrir h÷fundana, ■jßlfun Ý a­ setja sko­anir og hugmyndir fram Ý ritu­u mßli.

Gestur

┴ri­ 1880 var handskrifa­a vikubla­i­ Gestur gefi­ ˙t Ý Tungusveit, en ekki er ljˇst hve lengi s˙ ˙tgßfa stˇ­. Gu­bj÷rn Bj÷rnsson Ý Tungugr÷f (d. 1912) stˇ­ a­ ˙tgßfunni. ═ bla­inu var innlent og erlent efni, fjalla­ um afkomu fˇlks til lands og sjßvar, slysfarir, dau­sf÷ll, tÝ­arfar, aflabr÷g­ og fleiri frÚttir ˙r sveitinni og nßgrannabygg­um. Ůetta bla­ var til ˙tlßns hjß LestrarfÚlagi Tungusveitar. Lřst er eftir upplřsingum um hvar bla­i­ er var­veitt n˙ - e.t.v. Ý SŠvangi. 

Unglingur

Um svipa­ leyti og Gestur kom ˙t anna­ bla­ Ý Tungusveit sem hÚt Unglingur. ËvÝst er hvenŠr ■a­ kom fyrst ˙t, jafnvel ß undan Gesti, en kannski tˇk bla­i­ vi­ af honum. Vera kann a­ bŠ­i hafi komi­ ˙t ß sama tÝma. 18 t÷lubl÷­ komu ˙t, ■a­ sÝ­asta 27. aprÝl 1892. ËvÝst er hva­ bla­i­ er var­veitt n˙ - e.t.v. Ý SŠvangi.

Dalb˙inn

┴ri­ 1891 gßfu NÝels og Halldˇr Jˇnssynir frß Tind Ý Tungusveit ˙t sveitarbla­i­ Dalb˙ann, en ■a­ hŠtti a­ koma ˙t 1893. NÝels var ßbyrg­arma­ur og ritstjˇri fyrsta ßrgangs og Halldˇr nŠstu tveggja. Bla­i­ flutti frÚttir, vÝsur og ritger­ir, mest eftir ■ß brŠ­ur. ═ bla­inu eru afar skemmtilegar huglei­ingar um sveitarbl÷­, e­li ■eirra, andlßt og ritstjˇrnarvandrŠ­i Ý bundnu mßli. Bla­i­ er var­veitt Ý Skotlandi - er Ý v÷rslu afkomanda sem ■ar břr.

Morgunstjarnan

Bla­i­ Morgunstjarnan var gefin ˙t af LestrarfÚlagi Fellshrepps frß ■vÝ um 1890-91. Forg÷ngumenn voru Gu­jˇn Gu­laugsson ß Lj˙fust÷­um, sÝ­ar al■ingisma­ur, og sÚra Arnˇr ß Felli, en ritstjˇrar fyrsta veturinn voru einnig Sigur­ur Magn˙sson Broddanesi og Finnur Jˇnsson Ý HlÝ­. Greinar voru um margvÝsleg efni. Fram kemur Ý fundarger­ a­ eitt eintak sÚ innbundi­ og tali­ me­ bˇkum fÚlagsins. 

Morgunstjarnan gekk alla lei­ inn Ý Hr˙tafj÷r­. Bla­i­ var einnig til ˙tlßns hjß LestrarfÚlaginu. Morgunstjarnan og Unglingur voru vettvangur hatramms hrepparÝgs milli Tungusveitunga og Kollfir­inga ß ■essum tÝma. S÷gn er um a­ Gu­jˇn ß Lj˙fust÷­um hafi brennt upplagi­. Ekki er vita­ um eintak af bla­inu - ath. ■arf safni­ Ý Broddanesskˇla.

FÚlagsbla­i­

Gefi­ ˙t ß vegum LestrarfÚlags Fellshrepps frß 1896, n.k. framhald af Morgunstj÷rnunni, en kom ekki ˙t Ý m÷rg ßr. Ekki er vita­ hvar bla­i­ er ni­urkomi­ n˙.

TÝminn

┴ Handritadeild Landsbˇkasafns er var­veitt bla­i­ TÝminn (Lbs 4834, 4to) sem gefi­ var ˙t Ý Reykjarfir­i Ý ┴rneshreppi. Efni­ er eing÷ngu uppskrift ß s÷gunni Leyndarmßli­ um Mr. Feliz eftir B.L. Farjeon og upphafi­ a­ Rudrikshall eftir M. Widdern (Ý 19. t÷lubl÷­um). Ritstjˇri er S÷rli Gu­mundsson verslunarma­ur Ý K˙vÝkum. Bla­i­ er sagt 10. ßrgangur, 1-19. tbl. 2. jan - 5. maÝ 1900, en ßrgangsn˙meri­ gŠti veri­ villa. A­ minnsta kosti er ekkert vita­ um fyrri ßrganga TÝmans. 

Skinfaxi

═ fyrsta t÷lubla­i Gests sem tala­ erum hÚr ß eftir, er bla­i­ Skinfaxi nefnt og vir­ist ■a­ vera forveri Gests. Bla­i­ er ekki var­veitt svo vita­ sÚ. 

Gestur

Halldˇr Jˇnsson Ý Mi­dalsgr÷f Ý Tungusveit (d. 1912) gaf ˙t og skrifa­i a­ miklu leyti bla­i­ Gest ßrin 1907 og 1908. Hagna­urinn af ˙tgßfunni rann til LestrarfÚlags Tungusveitar. ┴rgangarnir tveir eru var­veittir ß Handritadeild Landsbˇkasafns og eru t÷lubla­afj÷ldinn 37.

VÝsir

Bla­ UngmennafÚlagsins Grˇ­urs Ý Kollafir­i. Fyrsta t÷lubla­ kom ˙t 8. nˇv. 1918 og sÝ­an komu ˙t 18 t÷lubl÷­ til ßrsins 1929. Allmargir fÚlagsmenn skrifu­u um řmis mßlefni og einnig voru Ý bla­inu framsamdar s÷gur og ljˇ­. ËvÝst er hvar bla­i­ er var­veitt. 

FramtÝ­in

═ BŠjarhreppi gaf MßlfundafÚlagi­ ˙t handskrifa­ sveitarbla­, en fÚlagi­ var stofna­ 1918 og starfa­i til 1932. Efni­ var skrß­ Ý sÚrstakar bŠkur og lesi­ upp ß fundum, gekk einnig ß milli bŠja. Bjarni Ůorsteinsson kennari sat afar lengi Ý ritnefnd og skrifa­i miki­ Ý bla­i­. Efni­ er řmiskonar hugvekjur og ritsmÝ­ar, s÷gur og ljˇ­. Greinar og ljˇ­ undir dulnefninu Svipdagur eru eftir Jˇn MatthÝasson frß Jˇnsseli. Bla­i­ er Ý v÷rslu Georgs Jˇns Jˇnssonar ß Kj÷rseyri.

Viljinn

Bla­ ungmennafÚlagsins Geisla Ý Hrˇfbergshreppi. Hefur sennilega hafi­ g÷ngu sÝna um 1922 og hefur ■ß Ingimundur Magn˙sson lÝklega veri­ fyrsti ritstjˇri ■ess. Jˇhann Hjaltason tˇk sÝ­an vi­ stjˇrn og ritun bla­sins ßri­ 1925 og kom ■a­ ■ß ˙t mßna­arlega yfir veturinn e­a 5-6 sinnum ß ßri. ═ tÝ­ hans var tekin upp s˙ nřjung a­ lßta bla­i­ ganga bŠ frß bŠ Ý hreppnum, auk ■ess sem ■a­ var lesi­ upp ß ungmennafÚlagsfundum. 

Efni bla­sins er sko­anaskipti um innansveitarmßlefni. Ůar birtust einnig s÷gur og ljˇ­, vÝsur, ÷rnefni, auk sagna og frˇ­leiksgreina eins og Jˇhanns er von og vÝsa. ┴ri­ 1928 tˇk Gu­brandur Magn˙sson vi­ ritstjˇrn, ˇvÝst er hve lengi bla­i­ kom ˙t. Ekki er ljˇst hvar bla­i­ er ni­ur komi­ n˙ en mj÷g lÝklega er ■a­ var­veitt.

Mßni

Handskrifa­ bla­ sem gefi­ var ˙t frß 1925 ß vegum ungmennafÚlagsins Neista ß Drangsnesi. MatthÝas ß Kaldrananesi var ritstjˇri en ritnefndir voru skipa­ar ß hverjum fundi honum til a­sto­ar. Fyrst var Mßni lesinn upp ß fundum, en gekk sÝ­an ß milli bŠja. Ekki er ljˇst hvenŠr bla­i­ lag­ist af, en fÚlagi­ lß ni­ri frß 1933. ËvÝst er hvar bla­i­ er n˙.

Hv÷t

UngmennafÚlagi­ Harpa Ý BŠjarhreppi gaf bla­i­ ˙t, en ■a­ fÚlag var stofna­ 1925. ═ febr˙ar ßri­ eftir var lesi­ ˙r bla­inu ß fundi. Bla­i­ kom sÝ­an reglulega ˙t fram yfir ßri­ 1940, en ■ß fˇr a­ draga ˙r ■essari starfsemi og ß ßrunum 1950-60 kom bla­i­ ekki ˙t. Sk÷mmu eftir endurreisn ungmennafÚlagsins ßri­ 1960 komu ˙t tv÷ myndarleg eint÷k. 

Bla­i­ Hv÷t er miki­ a­ v÷xtum, en einkum hefur fyrsta ritnefndin - Sk˙li Gu­jˇnsson ß Ljˇtunnarst÷­um, SŠmundur Gu­jˇnsson ß Bor­eyrarbŠ og Gu­laugur Jˇnsson - unni­ miki­ starf. Bla­i­ er var­veitt, en hvar ■a­ er n˙ veit Úg ekki. 

VÝ­ir

┴ri­ 1927 var UngmennafÚlagi­ Smßri Ý Bitrufir­i stofna­ og snemma sama ßr hˇf bla­i­ VÝ­ir einnig sinn feril. ËvÝst er hve lengi ■a­ var gefi­ ˙t. Bla­i­ var Ý bˇkarformi og stˇru broti og lesi­ upp ˙r ■vÝ ß fundum. Bla­i­ VÝ­ir er sennilega glata­.

Hv÷t

Bla­ ungmennafÚlagsins Hvatar Ý Kirkjubˇlshreppi. Ůann 30. des 1931 var fyrsta bla­i­ lesi­ upp ß fundi fÚlagsins. Ůrjßr ritnefndir sßu um ˙tgßfuna til skiptis. Eftir 1940 var or­i­ erfitt a­ fß menn til a­ skrifa Ý bla­i­ og 1944 kom ■a­ ˙t Ý sÝ­asta skipti. Nokkru seinna var teki­ upp ß ■vÝ a­ lesa ˙r g÷mlum ßrg÷ngum ß mßlfundum fÚlagsins sem voru sÝ­an aflag­ir 1956. 

Bla­i­ er frßbŠr heimild um fÚlagsvinnu ß vegum ungmennafÚlagsins Ý Tungusveit og samhjßlp bŠndanna Ý sveitinni. LÝklega var­veitt Ý SŠvangi. 

Viljinn

MßlfundafÚlagi­ Vaka sem starfa­i 1934-9 ß HˇlmavÝk gaf ˙t handskrifa­ bla­ sem Viljinn hÚt. Hvar og hvort ■a­ er var­veitt veit Úg ei. 

Kvßsir

Bla­ ungmennafÚlagsins Neista ß Drangsnesi, eftir a­ fÚlagi­ var endurvaki­ 1935. Bla­i­ kom ˙t frß 1936 og var Gu­mundur Ů. Sigurgeirsson ß Drangsnesi ritstjˇri. ┴kve­i­ var a­ lesa bla­i­ upp ß fundum en lßta ■a­ ekki ganga milli manna. Bla­i­ er lÝklega var­veitt, hvar veit Úg ekki.

TrÚkyllir

Bla­ ungmennafÚlagsins Leifs heppna Ý ┴rneshreppi sem stofna­ var 1941. Efni­ var fŠrt inn Ý stˇra bˇk sem lesin var ß fundum. ┌tgßfa bla­sins lag­ist ni­ur ■egar Ůorsteinn MatthÝasson flutti ˙r bygg­alaginu 1943. Upplag ■ess brann, a­ ■vÝ er best er vita­, ß Krossnesi 1971.

Skuggi

Bla­ ungmennafÚlagsins Eflingar sem starfa­i Ý Reykjarfir­i (Dj˙pavÝkursvŠ­inu). ┴kve­i­ var ß a­alfundi 1941 a­ gefa bla­i­ ˙t og valinn var umsjˇnarma­ur til a­ annast ˙tgßfuna. Fyrstur var Jˇhannes PÚtursson. ═ fundarger­um kemur fram a­ bla­i­ var lesi­ upp ß fundum allt til 1947, en ■ß var lesi­ upp ˙r tveggja ßra birg­um af fÚlagsbla­inu. Sennilega er ■etta bla­ glata­.

GŠti veri­ a­ okkur Strandamenn vanti HÚra­sskjalasafn?

 

ę 2003 - Jˇn Jˇnsson,
■jˇ­frŠ­ingur ß Kirkjubˇli

VefsÝ­uger­: S÷gusmi­jan